Jędrzej Śniadecki

chemik, fizyk, nauczyciel

"Doskonałym ten tylko nazwać się może, kto w czerstwym i kształtnym ciele czyste nosi serce i niepokalaną ma duszę, kto ma zdolności społeczeństwu, w którym żyje przydatne."

J. Śniadecki

Jędrzej Śniadecki - polski chemik, lekarz, biolog, popularyzator myśli oświeceniowej, żył w latach 1768-1838.
Urodził się w Żninie koło Gniezna, ukończył Wydział Lekarski Akademii Krakowskiej, później studiował w Padwie, gdzie uzyskał stopień doktora nauk medycznych i filozofii.
W 1797 r. został mianowany profesorem chemii i farmacji na Wydziale Lekarskim Szkoły Głównej Wileńskiej, która w 1803 r. otrzymała rangę uniwersytetu.
Śniadecki był pierwszym profesorem prowadzącym wykłady z chemii w języku polskim i twórcą polskiej terminologii chemicznej.
W tym czasie prowadził również praktykę lekarską i był jednym z najbardziej cenionych medyków w Wilnie.
Jędrzej Śniadecki jest autorem pierwszego oryginalnego podręcznika chemii "Początki chemii" (1800), w którym przedstawił nowoczesny wykład chemii w języku polskim.
Jego najważniejszym dziełem jest "Teoria jestestw organicznych", w której sformułował własną teorię życia organicznego i uzasadniał, że zasadniczym czynnikiem życia jest energia słoneczna. Jako biolog twierdził, że podstawowy warunek życia stanowi związek organizmu ze środowiskiem, w którym realizuje się prawo przemiany materii.
Śniadecki trafnie zauważył, że tylko pewna ograniczona liczba pierwiastków wchodzi w skład żywej materii i że tylko te pierwiastki w postaci szczególnych połączeń chemicznych mogą stanowić to, co nazwał materią odżywczą.
Jako lekarz Śniadecki zwracał uwagę na związek między wychowaniem umysłowym, moralnym i fizycznym, uważając jednocześnie, że wychowanie fizyczne powinno być fundamentem całego procesu wychowawczego. Program wychowania fizycznego rozpatrywał na tle rozwoju człowieka, rozpoczynając od jego poczęcia i życia płodowego, a kończąc na 25 roku życia.
Jędrzej Śniadecki był współzałożycielem Towarzystwa Lekarskiego Wileńskiego i wydawcą naukowego "Dziennika Chirurgii i Farmacji", pozostawił sporo cennych rozpraw medycznych.
Był autorem jednej z pierwszych w światowej literaturze lekarskiej rozprawy o reanimacji, pt. "O przypadkach pozornej śmierci i o sposobach przywracania tak odumarłych osób do życia".
Jako uczony o wszechstronnych zainteresowaniach Śniadecki zajmował się także analizą meteorytu, który spadł w 1810 r. - w 1815 r. opublikował w Dzienniku Wileńskim pracę o meteorycznym żelazie rzeczyckim.
Jędrzej Śniadecki swoje poglądy opierał na podstawie ścisłego rozumowania, opartego na doświadczeniu. Jego pracownia chemiczna była wyposażona w ok. 2 tysiące przyrządów, z których wiele sam zbudował.
Największą zasługą Jędrzeja Śniadeckiego dla rozwoju chemii w Polsce było to, że została ona spopularyzowana przez niego od razu, jako nauka ścisła, kierowana aktualnymi nowoczesnymi ideami.

Bibliografia:
1. Górnicki B.: Jędrzej Śniadecki jako pediatra, Kraków 1950
2. Sekowscy A. i S.: Poczet wielkich chemików, Warszawa 1976
3. Wawrzyczek W.: Twórcy chemii, Warszawa 1959

Uczniowie naszej szkoły wybrali Jędrzeja Śniadeckiego na patrona szkoły. 
Uroczystości nadania imienia szkole  odbyły się 24 września 1977 r.

Powrót